Ζίγκμουντ Μπάουμαν (συνέντευξη στον Giuliano Battiston)
τχ. 136
Ο πολωνός κοινωνιολόγος Ζίγκμουντ Μπάουμαν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Leeds, πέθανε στις 9 Ιαν. 2017. Παρουσιάζουμε εδώ τα δύο τελευταία του κείμενα: μία συνέντευξη και ένα άρθρο που δημοσιεύτηκαν στην ιστοσελίδα Social Europe στις 14 και στις 16 Νοεμβρίου 2016 αντιστοίχως. Η συνέντευξη στον Giuliano Battiston δημοσιεύτηκε αρχικά στο ιταλικό περιοδικό L’Espresso στις 11 Νοεμβρίου 2016.
GIULIANO BATTISTON: Στους κόλπους της «φιλελεύθερης αριστεράς», στο Ηνωμένο Βασίλειο και στις ΗΠΑ, συναντάται μια μείζων αντίδραση στην εκλογική επιτυχία του Ντόναλντ Τραμπ: ο φόβος. «Πρόκειται για μια στιγμή μεγάλου κινδύνου»· «Η νίκη του Ντόναλντ Τραμπ αμφισβητεί το δυτικό δημοκρατικό μοντέλο»· «Περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο πιθανό πρόεδρο θα μας οδηγήσει σε μια νέα πολιτική εποχή, σε μια πολιτική μετα-νεοφιλελεύθερη, μετά-το-τέλος-της-ιστορίας»· «Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία δεν είναι τίποτε λιγότερο από μια τραγωδία για την αμερικανική δημοκρατία, μια τραγωδία για το Σύνταγμα…». Σας βρίσκει σύμφωνο μια τέτοια αποκαλυπτικού τύπου αντίδραση;
ΖΙΓΚΜΟΥΝΤ ΜΠΑΟΥΜΑΝ: Τα αποκαλυπτικά οράματα ανακύπτουν κάθε φορά που οι άνθρωποι εισέρχονται στο Μεγάλο Άγνωστο: όταν είναι βέβαιοι ότι τίποτε ή ελάχιστα πράγματα θα συνεχίσουν όπως ήταν μέχρι τώρα, ενώ δεν έχουν την παραμικρή ιδέα τι πρόκειται –κατ’ ανάγκη ή πιθανώς– να τα αντικαταστήσει.
Οι αντιδράσεις στη νίκη του Τραμπ υπήρξαν, όπως γνωρίζετε, άμεσες και πολλές, αλλά, κατά έναν εκπληκτικό τρόπο, όλες συναινούσαν στο εξής: σε μεγάλο βαθμό, όπως συνέβη και με την ψηφοφορία για το Brexit, η ψήφος στον Τραμπ αποδίδεται σε μια λαϊκή διαμαρτυρία ενάντια στο πολιτικό κατεστημένο και στην πολιτική ελίτ της χώρας συνολικά, από την οποία ένα μεγάλο τμήμα του πληθυσμού ένιωσε διαψευσμένο, λόγω της αποτυχίας της να εκπληρώσει τις υποσχέσεις που του έδωσε. Δεν είναι να απορεί κανείς, που τέτοιες ερμηνείες ήταν οι πλέον κοινές μεταξύ των φιλελευθέρων, μιας και αυτοί έχουν τα ισχυρότερα ίδια συμφέροντα να διατηρηθεί το υπάρχον πολιτικό κατεστημένο.
Καθώς ο Τραμπ δεν υπήρξε μέρος αυτής της ελίτ, δεν κατέλαβε ποτέ του κάποιο εκλόγιμο αξίωμα, προερχόταν «εκτός του πολιτικού κατεστημένου» και ήταν στα μαχαίρια ακόμα και με το κόμμα, του οποίου ήταν τυπικά μέλος (επανεντάχθηκε σε αυτό το 2009, μετά από πενταετή παραμονή στους Δημοκρατικούς), αντιπροσώπευε μια θαυμάσια και μοναδική ευκαιρία για μια τέτοιου τύπου συνολική καταδίκη ενός ολόκληρου πολιτικού συστήματος – όπως ακριβώς και στην περίπτωση του βρετανικού δημοψηφίσματος, όπου όλα τα μεγάλα πολιτικά κόμματα (οι Συντηρητικοί, οι Εργατικοί και οι Φιλελεύθεροι) ενώθηκαν πίσω από την έκκλησή τους για παραμονή στην ΕΕ, και άρα μπορούσε κανείς να χρησιμοποιήσει τη μεμονωμένη ψήφο του/της για να καταγράψει την απέχθειά του/της για το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του.
Μτφρ. Γιώργος Περτσάς
