Ευθύμιος Παπαταξιάρχης
τχ. 145-146
1. Στον καθρέπτη της Documenta
Εξαρχής ομολογώ ότι δεν μπόρεσα να αντισταθώ στον πειρασμό. Μπαίνω ως κοινωνικός ανθρωπολόγος σε ξένα χωράφια, με πλήρη επίγνωση των αδυναμιών μου. Δεν ανήκω στον χώρο της τέχνης ούτε ειδικεύομαι επιστημονικά σε αυτόν. Παρακολούθησα τα τεκταινόμενα γύρω από την documenta 14 (d14) με μεγάλο ενδιαφέρον αλλά και από κάποια απόσταση, την απόσταση ασφαλείας που έχει ένας, απλά φιλότεχνος, Έλληνας πολίτης. Δεν θα πήγαινα στην documenta αν δεν ερχόταν αυτή σε μένα. Και σίγουρα δεν θα την αναγόρευα σε αντικείμενο της εθνογραφικής μου περιέργειας αν οι διεργασίες στον χώρο της τέχνης, καθώς και στην ελληνική κοινωνία, δεν μείωναν δραστικά τις αποστάσεις της συγκεκριμένης έκθεσης από την Ελλάδα αλλά και από την ανθρωπολογία.
(α) Σημεία των ταραγμένων καιρών μας
Προγραμματικά η documenta επιδιώκει την οικουμενική εμβέλεια. Δεν ονομάστηκε τυχαία οι Ολυμπιακοί Αγώνες της τέχνης! Η διεξαγωγή της κάθε πέντε χρόνια στο Κάσελ της Γερμανίας αποτελεί κορυφαίο καλλιτεχνικό γεγονός, με τεράστια επίδραση διεθνώς. Ειδικά όμως η 14η «έκδοση» της documenta, λόγω της ρηξικέλευθης επιλογής να διεξαχθεί και στην Ελλάδα, απέκτησε επιπλέον ενδιαφέρον, αφού μετατράπηκε σε άλλο ένα σημείο των ελληνικών καιρών. Έτσι, ως η μεγαλύτερη καλλιτεχνική εκδήλωση που έχει διεξαχθεί ποτέ στον τόπο μας, απασχόλησε όχι μόνο τον καλλιτεχνικό κόσμο και φιλότεχνους ή κοινωνικούς επιστήμονες που εξειδικεύονται σε θέματα τέχνης, αλλά και ανθρωπολόγους με ευρύτερα εθνογραφικά ενδιαφέροντα, όπως ο συγγραφέας αυτού του κειμένου, που θέλουν «να μάθουν από την documenta».
Συνεχίζω, λοιπόν, μια άσκηση που κάνω εδώ και καιρό, την εν θερμώ, πολιτικά ενσυνείδητη προσπάθεια να προσεγγίσω εθνογραφικά τους καιρούς μας, αυτήν τη φορά μέσα από ένα καλλιτεχνικό γεγονός.
[…]
Ο Ευθύμιος Παπαταξιάρχης διδάσκει Κοινωνική Ανθρωπολογία στο Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
