Ελίνα Καπετανάκη
τχ. 162-163
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΕΣ ΣΥΜΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΩΣ ΟΨΕΙΣ ΜΕΤΑΠΤΩΣΕΩΝ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΤΗΤΑΣ
Πέραν των εθνογραφικών φιλμ και των ντοκιμαντέρ, οι τροπικότητες των ταινιών μυθοπλασίας αποτελούν και αυτές ένα έξοχο ερευνητικό πεδίο για τις κοινωνικές επιστήμες. Η Ελένη Σιδέρη, στο πρόσφατο έργο της για τις κινηματογραφικές συμπαραγωγές στην Ευρώπη, καταγράφει διαδρομές και συνθέσεις της ευρωπαϊκότητας μέσα από πολιτικές του πολιτισμού στην Ευρώπη. Πρόκειται για πολιτικές που σχετίζονται με τη χρηματοδότηση της παραγωγής ταινιών με τη μορφή της συμπαραγωγής, οι οποίες φέρονται να θέτουν στο κέντρο τους ταυτοχρόνως σχηματισμούς των ταυτοτήτων και επιλογές του ανήκειν, εστιασμένες ιδιαιτέρως στα νότια και ανατολικά γεωγραφικά άκρα της Ευρώπης.
Πώς μπορεί να χωροθετηθεί και να καθ-οριστεί η ευρωπαϊκότητα μέσω πολιτικών του κινηματογραφικού πολιτισμού; Πώς να «εκπαιδεύσετε την καρδιά»/εαυτό ώστε να συμπαραγάγει κινηματογραφικές ταινίες αρκούντως ευρωπαϊκές; Ποιες είναι οι συμπαραγωγές που επιλέγονται να χρηματοδοτηθούν και με ποια κριτήρια; Ποιο είναι το κοινό που επιλέγεται μελλοντικά εν δυνάμει να θεάσει τις συμπαραγωγές ταινιών που θα παραχθούν στην Ελλάδα, τη Γεωργία ή τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη; Πώς τελικά μπορεί να πραγματώνεται η Ευρώπη και εν τέλει η ευρωπαϊκότητα μέσα από συνεργασίες, διαδικασίες χρηματοδότησης και τελικά μέσα από την ίδια την πράξη της καλλιτεχνικής δημιουργίας;
Τα παραπάνω είναι κεντρικά ζητήματα που αναδεικνύει στο έργο της η Σιδέρη, μέσα από την εθνογραφική της έρευνα στο πεδίο των κινηματογραφικών συμπαραγωγών, έρεισμα της ίδιας για να μιλήσει για την αποτύπωση της εικόνας όχι μόνο ως τέχνης, αλλά ταυτόχρονα ως όψης της οικονομίας και της σύγχρονης επιχειρηματικότητας εντοπισμένης στην παγκόσμια νεοφιλελεύθερη οικονομία. Άλλωστε, όπως η ίδια αναφέρει, η περίοδος 1990 έως και 2016 είναι η εποχή «της δημιουργίας ενός μεγάλου αριθμού κινηματογραφικών συμπαραγωγών, κάτι που αναδεικνύει τις μεγάλες οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές που αναδύθηκαν ως μέρος μιας παγκόσμιας αγοράς […]» (σ. 8).
[…]
Η Ελίνα Καπετανάκη είναι διδάκτωρ του Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και εκπαιδευτικός στη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
