Δημήτρης Χριστόπουλος
τχ. 162-163
ΓΙΑΤΙ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΞΙΖΕΙ ΝΑ ΜΑΘΑΙΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΜΟ.
Στη μνήμη του Ηλία Νικολακόπουλου, που γνώριζε τον ελληνικό κομμουνισμό όσο ελάχιστοι.
Ένα διεπιστημονικό, αφηγηματικό επίτευγμα
O Πιερ Μπουρντιέ συνήθιζε να λέει ότι «η ιστορία είναι σαν την ψυχανάλυση». Εννοούσε πολύ ευεργετική, αλλά και ζόρικη. Αυτό σκεφτόμουν εμφατικά διαβάζοντας το βιβλίο για το οποίο γράφω: η ιστορία ως συλλογική ψυχοθεραπεία.
Νωρίς το καλοκαίρι του 2022, όταν το βιβλίο Ελληνικός κομμουνισμός – Μια διεθνική ιστορία (1912-1974) είχε αρχίσει να αποκτά σάρκα και οστά, ο Κωστής Καρπόζηλος περήφανα έδειξε το δημιούργημά του στον Ηλία Νικολακόπουλο. Ήταν λίγο καιρό πριν αυτός ξάφνου πεθάνει. Ο Ηλίας, μύστης της ιστορίας του ελληνικού κομμουνισμού του 20ού αιώνα, σε μια από τις τελευταίες μας συζητήσεις, είπε με αφορμή το βιβλίο: «Στενάχωρη ιστορία το θέμα του βιβλίου και ο Κωστής είναι στους λίγους που έχει τον τρόπο να το δείξει». Κάτι ήξερε. Ο τρόπος γραφής του βιβλίου αυτού είναι κάτι πολύ πιο συναρπαστικό από αυτό που έχουμε συμβατικά μάθει να ονομάζουμε «ιστορία» στα καθ’ ημάς.
Αν η ανθρωπολογία είναι η μελέτη αυτού που μας κάνει ανθρώπους και η ιστορική ανθρωπολογία επεξεργάζεται όσο γίνεται περισσότερες πτυχές της ανθρώπινης εμπειρίας με τρόπο ολιστικό, τότε νομίζω ότι η πραγματεία του Καρπόζηλου συνιστά ένα διεπιστημονικό επίτευγμα. Έχει μια θελκτικότητα που ισορροπεί ανάμεσα στην ανάλυση που το κάνει να φέρνει σε δοκίμιο, έχει συναίσθημα όπως τα εξαίρετα ιστορικά μυθιστορήματα του Ερίκ Βιγιάρ, έχει μια αυθεντική πολιτική και ιδεολογική θέαση που ισορροπεί στο διάμεσο της πολιτικής, της ανθρωπολογίας και της ιστορίας.
Ο Ελληνικός κομμουνισμός (ΕΚ) σε βυθίζει στην ιστορία του. Θέτει σε κίνηση όχι μόνο τη μνήμη και τη σκέψη αλλά και την πολιτική φαντασία. Απευθύνεται τόσο στη νόηση όσο και στον συναισθηματικό κόσμο, επιζητεί όχι μόνο να πληροφορήσει, αλλά και να συγκινήσει, να τέρψει αλλά και να στενοχωρήσει.
[…]
Ο Δημήτρης Χριστόπουλος διδάσκει στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου και είναι αντιπρόεδρος της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
