Χρύσα Προκοπάκη, Δημήτρης Αγγελής
τχ. 122-123, σ. 9-12
Η σχέση του Στρατή Τσίρκα με το καβαφικό έργο ξεκινά από τα νεανικά του χρόνια, αλλά σφραγίστηκε διά βίου από τη γνωριμία του με τον ποιητή στις 10 Ιουλίου 1930. «Όταν μετρώ τις ώρες που πέρασα πλάι του», γράφει, «δεν τις βρίσκω περισσότερες από δώδεκα, το πολύ δεκατρείς. […] Όπως ο κ. Ι. Α. Σαρεγιάννης έχω την εντύπωση πως κι εγώ γνώρισα πολύ τον Καβάφη, κι ας τον έζησα τόσο λίγο. Ίσως γιατί ήταν πυκνή σε ποιητικά θέματα και μνήμες η ομιλία του, όταν ήθελε». Ωστόσο, οι ιδεολογικοί του προσανατολισμοί στα κρίσιμα χρόνια που ακολούθησαν, έστρεψαν για μεγάλο διάστημα τα ενδιαφέροντά του προς άλλες κατευθύνσεις. Θα επανέλθει μόλις το 1955, για ν’ ασχοληθεί πλέον συστηματικά με την καβαφική πολιτεία. Η έρευνα φαίνεται να ξεκινά από μιαν «έκλαμψη», τον Ιανουάριο του 1955: «Ένα βράδυ, ξαναδιαβάζοντας το “Θερμοπύλες”, σταμάτησα στους στίχους:
γενναίοι οσάκις είναι πλούσιοι, κι όταν
είναι πτωχοί, πάλ’ εις μικρόν γενναίοι
Περίεργο, είπα. Τι θέλουν οι πλούσιοι κι οι φτωχοί με τους τριακόσιους του Λεωνίδα;».
Ο δρόμος προς την ανίχνευση ενός κρυπτικά κοινωνικού Καβάφη, μιας ποίησης που μετουσίωνε ποιητικά σύγχρονες καταστάσεις, ήταν ανοιχτός αν και εξαιρετικά δύσβατος, όπως αποδείχθηκε. Τον ακολούθησε ο Τσίρκας με όλες τις αμφιβολίες και τον συνεχή αυτοέλεγχο, αλλά και με τη βαθύτερη πεποίθηση που του υπαγόρευε η ιδεολογική του τοποθέτηση καθώς και η διαίσθησή του, στο βαθμό που αυτά επαληθεύονταν από την επίμονη έρευνα.
Αφορμή για την πρώτη του δημόσια τοποθέτηση ήταν η παρέμβασή του στην ευρύτερη συζήτηση περί παρακμιακής τέχνης που είχε ανοίξει στην Επιθεώρηση Τέχνης μεταξύ των διανοουμένων της αριστεράς. Στο μεταξύ, έχει συγκεντρώσει σημαντικό υλικό: «Όταν ήρθε ο καιρός να στείλω τη συνεργασία μου στο περιοδικό, τα οχτώ από τα δώδεκα κεφάλαια που υπολόγιζα πως θα έχει, είχαν τελειώσει». Από τον Αύγουστο του 1955 αρχίζει να κρατάει ημερολόγιο εργασίας.
H Χρύσα Προκοπάκη είναι φιλόλογος. Έχει ασχοληθεί ιδιαίτερα με το λογοτεχνικό έργο του Στρατή Τσίρκα και έχει μεταφράσει τις Ακυβέρνητες Πολιτείες στα γαλλικά.
O Δημήτρης Αγγελής είναι ποιητής και δοκιμιογράφος· διευθύνει το λογοτεχνικό περιοδικό Φρέαρ.
