Δάφνη Βουδούρη
τχ. 122-123, σ. 173-175
Η άυλη πολιτιστική κληρονομιά αποτελεί πεδίο ζωηρού ενδιαφέροντος τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την υιοθέτηση διεθνούς συμβάσεως για την προστασία της στο πλαίσιο της UNESCO το 2003. Με τη σύμβαση αυτή η έννοια της προστατευόμενης πολιτιστικής κληρονομιάς διευρύνεται περαιτέρω θεαματικά, για να συμπεριληφθούν και οι άυλες εκφάνσεις της (προφορικές παραδόσεις και εκφράσεις, τέχνες του θεάματος, κοινωνικές πρακτικές, τελετουργίες, εορταστικές εκδηλώσεις, παραδοσιακές γνώσεις και τεχνικές κ.ά.), ενώ το κέντρο βάρους μετατοπίζεται από τα αντικείμενα στους ανθρώπους.
Συγχρόνως αναπτύσσεται ο επιστημονικός προβληματισμός, σε θεωρητικό και πρακτικό επίπεδο, γύρω από το θέμα, για το οποίο τίθενται πλήθος ερωτήματα, όπως: έχει νόημα η διχοτομία υλικής και άυλης κληρονομιάς; Πώς μπορεί να οριστεί η τελευταία, που είναι ζωντανή και διαρκώς εξελισσόμενη; Πώς μια πολιτισμική πρακτική επιλέγεται και ανακηρύσσεται κληρονομιά και τι συνεπάγεται αυτή η διάκριση; Ποιος είναι ο ρόλος των διεθνών οργανισμών, των εθνικών κυβερνήσεων και των ειδικών, αλλά και των κοινοτήτων που δημιουργούν, αναδημιουργούν και μεταδίδουν την άυλη κληρονομιά, στις διαδικασίες προσδιορισμού και διαφύλαξής της; Είναι δυνατόν μια διεθνής σύμβαση να συμβάλλει στη βιωσιμότητα των διαφόρων τοπικών πολιτισμικών πρακτικών και πώς; Η θεσμοθέτηση, καταλογογράφηση και διεθνής αναγνώριση μιας πρακτικής μήπως κινδυνεύει να την αποστεώσει, να την τυποποιήσει, να τη μετατρέψει σε εμπόρευμα, σε φολκλόρ θέαμα προς άγραν τουριστών; Η μεταβολή της παράδοσης από τις τοπικές κοινότητες για κερδοσκοπικούς λόγους συνεπάγεται την απώλεια ή την ανανέωσή της; Ποιος είναι ο ρόλος του μουσείου, της παραδοσιακής κιβωτού των υλικών τεκμηρίων της κληρονομιάς, στη διατήρηση και προβολή των άυλων συνιστωσών της; Τι αλλαγές στη θεώρησή του θεσμού επιφέρει η ενσωμάτωσή τους στις μουσειακές δραστηριότητες –η οποία άλλωστε αποτυπώνεται σε πρόσφατη αναθεώρηση του ορισμού του από το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM);
Η Δάφνη Βουδούρη διδάσκει δίκαιο και δημόσια πολιτική στο πεδίο του πολιτισμού, της πολιτιστικής κληρονομιάς και των μουσείων στο Πάντειο Πανεπιστήμιο (Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού).
