Διαβάζοντας το Classics Transformed in Jewish, Israeli and Palestinian Receptions, (επιμ.) Vered Lev Kenaan και Patricia Rosenmeyer, Oxford University Press, 2025.
ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΑΜΕΛΑ
τχ. 164-165
«Το πάθος της δικαιοσύνης δεν εκφράζεται παρά από το πένθος [για την απουσία] της δικαιοσύνης.»
Ρασέλ Μπεσπαλόφ, Για την Ιλιάδα
«Είμαι μια γυναίκα. Ούτε περισσότερο και ούτε λιγότερο. / Ζω τη ζωή μου όπως είναι / νήμα με το νήμα / και γνέθω το μαλλί μου για να το φορέσω, όχι / για να ολοκληρώσω την ιστορία του Ομήρου, ή τον ήλιο του. / Και βλέπω αυτό που βλέπω όπως είναι, στη μορφή του / παρόλο που μια στις τόσες κοιτάζω μέσα στον ίσκιο του / για να αισθανθώ τον παλμό της ήττας, / και γράφω αύριο πάνω στα φύλλα του χθες: κανένας ήχος εκτός από την ηχώ…»
Μαχμούντ Νταρουίς, «Ούτε περισσότερο και ούτε λιγότερο»
Εισαγωγή: τι είναι το κλασικό
Οι αποσιωπήσεις, οι παραδρομές, οι φαινομενικά τυχαίες αναφορές σε λογοτεχνικά ή ιστορικά πρόσωπα και συμβάντα καθιστούν τα κείμενα τεκμήρια ενός βίου και μιας εποχής, πέρα από τις διακηρυγμένες προθέσεις των συγγραφέων τους. Στο δοκίμιό του «Τι είναι το κλασικό», ο Τ.Σ. Έλιοτ (T.S. Eliot) δεν αναφέρεται στις ρουκέτες που έπεφταν στο Λονδίνο το 1944, τη χρονιά εκφώνησης τής ομιλίας του στη νεοϊδρυθείσα τότε Ένωση Μελετητών του Βιργιλίου, παρά μόνο σε κάποια «ατυχή συμβάντα» που τον εμπόδισαν να έχει πρόσβαση σε κάποια βιβλιοθήκη, υπογραμμίζει ο Νοτιοαφρικανός συγγραφέας Τζ. Μ. Κουτσί (J.M. Coetzee). Ο ίδιος ο Έλιοτ, ένας Αμερικανός εξόριστος στο Λονδίνο, αποφαίνεται ότι οι περιπλανήσεις τού εκτοπισμένου από τον πόλεμο Αινεία εξυπηρετούν κάποιον «μεγάλο σκοπό» και επιλέγει προς σχολιασμό μόνο τους στίχους «ο Αινείας… παρά το ότι γνωρίζει πολύ καλά πως ό,τι έκανε ήταν σύμφωνο με το πεπρωμένο… δεν συγχωρεί τον εαυτό του», που εγκατέλειψε τη Διδώ, εκφράζοντας έτσι υπόρρητα την ανομολόγητη ενοχή του για το ναυάγιο τού πρώτου γάμου του [1].
[…]
Η Αντιγόνη Σαμέλα είναι ιστορικός κοινωνιολόγος.
ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ
[1] J.M. Coetzee, «“What is a Classic?”», Current Writing 5:2 (1993), σ.7, 9· Τ.Σ. Έλιοτ, «Τι είναι το κλασικό;» στο Οι Φωνές της Ποίησης, μτφρ. Αρης Μπερλής, Πανεπιστημιακές εκδόσεις Κρήτης, Ηράκλειο 2013, σ. 76, 64.
