Πάνος Καζάκος
τχ. 120, σ. 40-46
Οι ευρύτερες τάσεις που επανακαθορίζουν την ισορροπία κράτους και αγοράς σε μικτές οικονομίες συνοψίζονται στους όρους αποκρατικοποίηση και απορρύθμιση. Συνιστούν σημαδιακό χαρακτηριστικό μιας αλλαγής «παραδείγματος» στην οικονομική και κοινωνική πολιτική και μέρος μιας γενικότερης αναθεώρησης του νοήματος του «δημοσίου» και του «ιδιωτικού».
Η αποκρατικοποίηση (της οικονομίας) ως πολιτική επιλογή και διαδικασία υιοθετήθηκε από πολλές κυβερνήσεις, κυρίως από τα μέσα της δεκαετίας του ’80, αρχικά στις αγγλοσαξονικές χώρες. Στη συνέχεια, εξαπλώθηκε σε ολόκληρη τη Δύση και στις χώρες όπου κατέρρευσαν τα συστήματα «κεντρικού σχεδιασμού της οικονομίας».
Η Ελλάδα προσχώρησε στη διεθνή τάση κατά τη δεκαετία του ’90. Είχε προηγηθεί μια περίοδος ασυνεχών κρατικοποιήσεων που συμβάδισε με την ενίσχυση των συνδικάτων («κοινωνικοποιήσεις» της δεκαετίας του ’80) και την επέκταση των παρεμβατικών δραστηριοτήτων του κράτους. Η αποκρατικοποίηση συνεχίζεται σήμερα υπό την πίεση συσσωρευμένων χρεών και στο πλαίσιο ενός σκληρού προγράμματος προσαρμογής.
Αποσαφηνίζοντας έννοιες και οικονομική φιλοσοφία
Η αποκρατικοποίηση καλύπτει σειρά ολόκληρη ιδεών και μέτρων. Έδωσε μιαν από τις δυνατές απαντήσεις στο ερώτημα ποιο ρόλο πρέπει να έχει το κράτος στις μικτές οικονομίες. Ήταν, ταυτόχρονα, αντίδραση στη συνεχή μεγέθυνση και επέκταση του κρατικού παρεμβατισμού μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αναμφίβολα μετασχηματίζει αμφότερους τους πόλους, το κράτος και την αγορά, και τροποποιεί τη μεταξύ τους ισορροπία.
Ο Πάνος Καζάκος είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Στα ερευνητικά του ενδιαφέροντα ανήκουν η πολιτική οικονομία των μεταρρυθμίσεων και η οικονομική διακυβέρνηση στην Ευρωπαϊκή ΄Ενωση. Πρόσφατa δημοσιεύματα: Από τον ατελή εκσυγχρονισμό στην κρίση, μεταρρυθμίσεις, χρέη και αδράνειες στην Ελλάδα 1993-2010, Πατάκης, Αθήνα 2010· Μετά το Μνημόνιο. Oικονομική πολιτική στην Ελλάδα υπό διεθνή έλεγχο, Παπαζήσης, Αθήνα 2011, και «Stabilization and reform in a statist regime», στο Panagiotis Liargovas (επιμ.), Greece: Εconomics, Political and Social Issues, Nova, Ν. Υόρκη 2012, σ. 11-32. ([email protected])
