Συνέντευξη στην εφημερίδα Il Riformista (3 Μαρτίου 2022)
Σίλβιο Πονς
Τχ. 155-156
– Επικαλείται τον πανρωσισμό, τη Μητέρα Γη Ρωσία, επικρίνει τον Λένιν, αξιώνει την «αποναζιστικοποίηση» του ουκρανικού κράτους, καλοβλέπει τα τσαρικά μεγαλεία. Ο Πούτιν παριστάνει τον ιστορικό. Μήπως θα πρέπει να φοβόμαστε, καθηγητή Πονς;
– Βεβαίως. Δεν πρόκειται μόνο για κακογραμμένη ιστορία, αλλά για μυθολογικές αφηγήσεις που ελάχιστη σχέση έχουν με την ιστορία. Το ότι υπάρχουν βαθιοί ιστορικοί δεσμοί μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας είναι μια ιστορική αλήθεια. Ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζεται αυτό από τον Πούτιν είναι σαν να αποτελούν μια αδιάρρηκτη ενότητα, λες και οι εθνικές ταυτότητες δεν μπορούν να αλλάζουν μέσα στον χρόνο και να παίρνουν διαφορετικές μορφές εξουσίας. Αυτός ο τρόπος είναι μετα-ιστορικός και ταυτόχρονα καθαρά εργαλειακός, με ένα και μοναδικό σκοπό, που δεν είναι άλλος από την άρνηση του δικαιώματος ύπαρξης ενός ουκρανικού έθνους-κράτους.
– Παίρνω το ερέθισμα από αυτόν τον τελευταίο συλλογισμό, για να σας ρωτήσω τι είναι αυτό που φοβίζει αληθινά τον Πούτιν, η ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ ή στην Ευρωπαϊκή Ένωση; Ή μήπως υπάρχει κάτι άλλο;
– Κατά τη γνώμη μου, εκείνο που φοβίζει πραγματικά τον Πούτιν είναι ο κίνδυνος μετάδοσης της δημοκρατίας στη Ρωσία. Εξάλλου, αυτό το ζήτημα έχει εμφανιστεί ήδη εδώ και πολύ καιρό. Όταν προσεγγίζουμε αυτά τα ζητήματα, θα πρέπει να έχουμε λίγο περισσότερη μνήμη. Αυτή η κρίση άρχισε πριν από τουλάχιστον είκοσι χρόνια και οι ρίζες της ανάγονται στην κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Πριν από δεκαοχτώ χρόνια συνέβηκε η «πορτοκαλί επανάσταση» στην Ουκρανία, που ήταν μια φάση ώθησης από τα κάτω προς τον εκδημοκρατισμό και τον εξευρωπαϊσμό της χώρας. Εκείνη την περίοδο ο Πούτιν, ο οποίος είχε αναλάβει την εξουσία πριν από λίγα χρόνια και είχε φαινομενικά, ίσως και ειλικρινά, μια διεθνή ατζέντα συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση, έκρινε ότι η «πορτοκαλί επανάσταση» στην Ουκρανία ήταν η πέμπτη φάλαγγα οργανωμένη από τη Δύση. Ήδη από τότε είχε αναδυθεί το πρόβλημα. Και πρόκειται για ένα πρόβλημα που δεν αφορά μόνο τις διμερείς σχέσεις, αλλά συμπαρασύρει ένα διεθνοποιημένο πλαίσιο.
[…]
O Silvio Pons είναι πρόεδρος του Fondazione Gramsci. Διδάσκει σύγχρονη ιστορία στη Scuola Normale Superiore (Πίζα). Ερευνητικό του αντικείμενο είναι η ιστορία του σοβιετικού και του ιταλικού κομμουνισμού. Μεταξύ άλλων, έχει δημοσιεύσει τα έργα: Berlinguer e la fine del comunismo (Einaudi, 2006), I comunisti italiani e gli altri: visioni e legami internazionali nel mondo del Novecento (Einaudi, 2021). Έχει επίσης συνεπιμεληθεί τους συλλογικούς τόμους The Cambridge History of Communism (2020) και A Dictionary of 20th-Century Communism (Princeton U.P., 2012).
