Αθηνά Αθανασίου
τχ. 162-163
ΤΟ ΜΕΤΑΔΟΜΙΣΤΙΚΟ ΣΥΜΒΑΝ ΤΗΣ ΕΜΜΕΝΕΙΑΣ Ή Η ΣΤΟΙΧΕΙΩΜΕΝΗ «ΤΕΛΙΚΗ ΑΝΑΛΥΣΗ»
Στο βιβλίο αυτό, ο Γιώργος Φουρτούνης επεξεργάζεται ένα διορατικό και συνεκτικό φιλοσοφικό πρόγραμμα που φωτίζει την κρίσιμη συνάντηση σπινοζισμού και δομισμού στο πλαίσιο της μεταπολεμικής γαλλικής σκέψης. Συνυφαίνοντας με ξεχωριστή φροντίδα τη σπινοζική έννοια της εμμένειας, τον αλτουσεριανό δομισμό και την ντερριντιανή αποδόμηση, το σύμπαν που συνθέτει έχει ως επίκεντρο μια συγκροτητική, αν και υποφωτισμένη ή και παντελώς αγνοημένη από τις κριτικές αναγνώσεις, διάσταση του αλτουσεριανού έργου. Αυτή είναι και η πρώτη χειρονομία του Φουρτούνη: η πραγμάτευση του καθοριστικού ρόλου της σπινοζικής αναφοράς στον αλτουσεριανό δομισμό. Ενώ η δεύτερη χειρονομία του αφορά την προσφυγή στην αποδομητική στρατηγική του Ντερριντά, και, ειδικότερα, στην κριτική του στην έννοια της δομής του κλασικού δομισμού (ως διάστασης της ιστορίας της δυτικής μεταφυσικής): κριτική που σηματοδοτεί την απαρχή του μεταδομιστικού ρεύματος.
Στη συλλογιστική του Φουρτούνη, δεν νοείται η μια χειρονομία χωρίς την άλλη. Απηχείται, έτσι, το επιχείρημα του Warren Montag ότι δεν μπορούμε να διαβάσουμε Αλτουσέρ χωρίς τον Ντερριντά και τον Φουκώ, αλλά και, από την άλλη πλευρά, η επισήμανση του Ντερριντά ότι η αποδόµηση δεν είχε ποτέ νόημα παρά μόνο ως ριζοσπαστικοποίηση ενός ορισμένου πνεύματος του Μαρξισμού. Στο πνεύμα αυτής της συνανάγνωσης, η κατανόηση των συνδηλώσεων της συνάντησης Ντερριντά και Αλτουσέρ οφείλει πολλά στο έργο του Ετιέν Μπαλιμπάρ (μαθητή και των δυο), ο οποίος αναφέρεται σε έναν «φιλοσοφικό διάλογο σε εκκρεμότητα» μεταξύ τους, και μάλιστα αναφορικά με την έννοια του συμβάντος. Αυτή η συνομιλία διατρέχει καίρια σημεία, όπως: η αμφισβήτηση του φιλοσοφικού ανθρωπισμού, ένας προσανατολισμός πέρα από τον Χέγκελ, καθώς και η προβληματική της ενδεχομενικότητας και της «συνάντησης» (η οποία στον Αλτουσέρ παίρνει τη μορφή της επεξεργασίας του «αστάθμητου υλισμού» ή «υλισμού της συνάντησης»).
[…]
Η Αθηνά Αθανασίου διδάσκει κοινωνική ανθρωπολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
