ΒΑΓΓΕΛΗΣ ΤΖΟΥΚΑΣ
τχ. 164-165
Το γενικότερο ενδιαφέρον για τον ελληνικό εβραϊσμό έχει γνωρίσει πρόσφατα μια αξιοσημείωτη άνθηση τόσο στην επιστημονική κοινότητα όσο και στη δημόσια σφαίρα. Ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες η σχετική βιβλιογραφία έχει εμπλουτιστεί σημαντικά με πολύ ενδιαφέρουσες εργασίες, ενώ ταυτόχρονα και πολλές τοπικές κοινωνίες επιχειρούν να στοχαστούν εκ νέου πάνω στη σχέση της κυρίαρχης ομάδας (Χριστιανών Ορθοδόξων) με τους Εβραίους συμπατριώτες τους τόσο στη συγχρονία όσο και στη διαχρονία. Ανάμεσα στις πολυάριθμες αυτές μελέτες ξεχωρίζει αναμφίβολα αυτή του Θεόδωρου Α. Σπύρου με τίτλο Από την εθνο-τοπική κοινότητα στο παγκόσμιο-τοπικό δίκτυο. Μνήμη, εθνοτοπία και πολιτικές της ταυτότητας στους «Τρικαλινούς Εβραίους», η οποία κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ηρόδοτος. Πρόκειται για μια αρκετά πρωτοποριακή συνεισφορά καθώς ο συγγραφέας δεν επιχειρεί μια συμβατική ιστορική προσέγγιση της συγκρότησης και εξέλιξης της κοινότητας των Τρικαλινών Εβραίων, αλλά αντίθετα υιοθετεί μια ανθρωπολογική λογική γενικότερης διαπραγμάτευσής της χρησιμοποιώντας συγκεκριμένα μεθοδολογικά εργαλεία. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει: «σε μεθοδολογικό επίπεδο, η έρευνα βασίζεται στις θεμελιώδεις τεχνικές της εθνογραφικής και εθνοϊστορικής έρευνας, προσαρμοσμένες στις συνθήκες και τους περιορισμούς ενός πολύ-τοπικού πεδίου».
Στο πρώτο κεφάλαιο, ο συγγραφέας διευκρινίζει τον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιεί τα θεωρητικά εργαλεία του. Eπισημαίνει ότι κινείται εννοιολογικά γύρω από δύο αλληλένδετους άξονες. Ο πρώτος αφορά δυο δέσμες εννοιών εκ των οποίων η πρώτη αναφέρεται στην κοινότητα, την κοινωνία και το κοινωνικό δίκτυο, και η δεύτερη αφορά την τοπικότητα, την υπερ-τοπικότητα, και τη δια-τοπικότητα. Ο δεύτερος άξονας συνδέεται επίσης με δυο δέσμες εννοιών: αφενός τον ιστορικό κανόνα, την (τραυματική) μνήμη και το πολιτισμικό τραύμα και αφετέρου τον τόπο μνήμης, το εθνοτοπίο και τις πολιτικές της ταυτότητας.
[…]
Ο Βαγγέλης Τζούκας είναι διδάκτορας κοινωνιολογίας και διδάσκει στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο.
