Παρασκευή Ζαχαριά
Τχ. 150-151-152
Η ισλαμική πολιτική φιλοσοφία παρουσιάζει μια πολύ σημαντική αυτοδυναμία ως προς την ανάπτυξη των πολιτικών ιδεών εντός των κόλπων του Ισλάμ (πολιτικές ιδέες όπως αυτές των kudrah, sultan, ummah, cemaa, ακόμα και ουσιαστικές ιδέες που εντοπίζονται στο Qur’an, όπως ibada, din, rab and ilah). Με την είσοδο στη λεγόμενη Χρυσή Εποχή του Ισλάμ (8ος-14ος αιώνας), οι πολιτικές ιδέες δεν εκφράζονται μόνο απο σπουδαίους μουσουλμάνους πολιτικούς φιλοσόφους, αλλά και απο νομικούς, ουλεμάδες και αξιωματούχους που επιχειρούν να αναπτύξουν μια συστηματική εξέταση της πολιτικής θεωρίας, των θεσμών της και των μέσων της με τον τρόπο που ασκούνταν η εξουσία απο τους εκάστοτε ηγεμόνες. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν, μεταξύ άλλων, κατά τον 13ο αιώνα ο κυβερνητικός αξιωματούχος Ibn al-Ṭiqṭaqā (1262-1310) καθώς και ο Żiyā’ al-Dīn Baranī (περ. 1285-1387) στη μεσαιωνική Ινδία, των οποίων το έργο είναι ελάχιστα γνωστό στο ελληνόφωνο αναγνωστικό κοινό.
Η παρούσα μελέτη χωρίζεται σε δύο μέρη. Στο πρώτο μέρος, ο συγγραφέας εξετάζει την (πολιτική) πρακτική της βίας ως γνώρισμα της ισλαμικής πολιτικής ζωής του Μεσαίωνα, με γνώμονα το κείμενο al-Fakhrī (1302), του κυβερνητικού αξιωματούχου Ibn al-Ṭiqṭaqā (1262-1310). Ο συγγραφέας θίγει σε αυτό το τμήμα του έργου του την αντιφατικότητα που χαρακτήριζε το καθεστώς υπο το οποίο ζούσε και έγραφε ο Ibn al-Ṭiqṭaqā: μια φιλάνθρωπη εξουσία που αρέσκετο στην άσκηση βίας και στη νομιμότητα της φυσικής καταστολής προς αντιμετώπιση τόσο εξωτερικών κινδύνων (πολεμικών επιχειρήσεων) όσο και εσωτερικών διαταραχών (διασάλευση της κοινωνικής τάξης, εγκληματικές και κακοποιές πράξεις). Ωστόσο, ο συγγραφέας δεν εμμένει σε αυτή την αντιφατικότητα, αλλά επιχειρεί να την ερμηνεύσει, εν μέρει να την άρει και τέλος να την εντάξει σε δύο άξονες: στις σύγχρονες αντιλήψεις περί «ήπιας» και «σκληρής» ισχύος, καθώς και στη σημασία που αποκτά για τη μελέτη της εξέλιξης της ισλαμικής πολιτικής σκέψης.
[…]
Η Παρασκευή Ζαχαριά είναι υποψήφια διδάκτωρ Φιλοσοφίας στο Τμήμα Φιλοσοφίας, Θεολογίας και Θρησκευτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Radboud (RU) της Ολλανδίας. ([email protected])
