Η ΕΛΛΑΔΑ ΤΟΥ 1910-1950 ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΔΥΟ ΠΑΡΑΛΛΗΛΟΥΣ ΒΙΟΥΣ

Για τα βιβλία:

Ανδρέας Κακριδής, Κυριάκος Βαρβαρέσος: η βιογραφία ως οικονομική ιστορία, Τράπεζα της Ελλάδος, Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης, Αθήνα 2017, 600 σ.

Νίκος Σ. Παντελάκης, Αλέξανδρος Ν. Διομήδης (1874-1950): ένας αυθεντικός εκπρόσωπος της αστικής τάξης, Μεταμεσονύκτιες Εκδόσεις, Αθήνα 2018, 525 σ.

Ελίζα Παπαδάκη

τχ. 143-144

Πολλοί πασχίζουμε να καταλάβουμε τι συνέβαινε στη χώρα μας αυτήν τη δύσκολη δεκαετία της οιονεί χρεοκοπίας που πλησιάζει πια στο τέλος της, πώς και γιατί εξελίσσονταν έτσι τα οικονομικά μας πράγματα. Δεν σκεφτήκαμε ίσως οι περισσότεροι, όσοι ιδίως αμελήσαμε να μελετήσουμε την πρόσφατη ιστορία, ότι όλα αυτά έχουν ξαναγίνει κατά κάποιον τρόπο· και μάλιστα απείρως σφοδρότερα και σε συνθήκες πολύ πιο τρομερές από ό,τι συνηθίζουμε να διεκτραγωδούμε τα σημερινά. Διότι ήταν προφανώς εξαιρετικά επώδυνη η απώλεια του ενός τετάρτου του εθνικού μας εισοδήματος που ζήσαμε τούτα τα χρόνια, ο υπερτριπλασιασμός της ανεργίας και η συνακόλουθη αύξηση της φτώχειας. Ασύγκριτα βαρύτερες ήσαν όμως οι οικονομικές συνέπειες της δεκαετούς πολεμικής εμπλοκής της Ελλάδας που τερματίστηκε το 1922, με την ήττα του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία και την κατοπινή έλευση ενός εκατομμυρίου προσφύγων στη χώρα, ή εκείνες της γερμανικής Κατοχής έως τις αρχές της δεκαετίας του 1950, όπως τις έζησαν οι πρόγονοί μας. Πέρα από όλα τα άλλα, το ριζικά αλλαγμένο διεθνές περιβάλλον και το πολύ υψηλότερο βιοτικό επίπεδο που κατακτήθηκε εντωμεταξύ, η μεγάλη διαφορά ήταν, βέβαια, ακριβώς οι πόλεμοι τότε, ένας κίνδυνος που σήμερα φαίνεται πολύ απόμακρος. Μια τόσο ουσιώδης διαφορά δεν αναιρεί ωστόσο εντυπωσιακές ομοιότητες και αναλογίες ανάμεσα στις επανειλημμένες προσπάθειες που καταβλήθηκαν κατά το πρώτο μισό του 20ού αιώνα για τη σταθεροποίηση, την ανασυγκρότηση και την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας και στις αντίστοιχες τούτης της δεύτερης δεκαετίας του 21ου αιώνα, στα εγχώρια εμπόδια, τις αντιθέσεις οικονομικών συμφερόντων και τις οξύτατες, συχνά ανορθολογικές πολιτικές αντιπαραθέσεις στις οποίες προσέκρουαν διαρκώς τέτοιες προσπάθειες· αλλά και στην πάγια εξάρτηση της ελληνικής οικονομίας από ξένα κεφάλαια, στις επίπονες διαπραγματεύσεις με ισχυρές ξένες κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες ή με διεθνείς οργανισμούς, οι οποίες απαιτούνταν για την εξασφάλιση τέτοιων κεφαλαίων, εντέλει και στις παρεμβάσεις των ξένων δανειστών στα θεσμικά και τα πολιτικά πράγματα της χώρας.

Τις αναλογίες αυτές φωτίζουν, προσφέροντας κρίσιμες πληροφορίες και σκέψεις, οι βιογραφίες δύο δημοσίων ανδρών, του Κυριάκου Βαρβαρέσου και του Αλέξανδρου Διομήδη, οι οποίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των οικονομικών πραγμάτων της χώρας στον Μεσοπόλεμο και έως το 1950. Οι δύο βιογραφίες δημοσιεύθηκαν άλλωστε το 2017 και το 2018, και οι συγγραφείς τους, ο οικονομικός ιστορικός Ανδρέας Κακριδής και ο κοινωνιολόγος Νίκος Παντελάκης αντίστοιχα, αφοσιωμένοι οπωσδήποτε στο υλικό και στην περίοδο που εξετάζουν, εργάστηκαν μέσα στην καρδιά της τρέχουσας κρίσης, δεν ήσαν στεγανοποιημένοι από αυτήν.

[…]

Η Ελίζα Παπαδάκη είναι δημοσιογράφος.

Δείτε Επίσης

Αφήστε μια απάντηση

ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Εισάγετε το email σας για να ενημερώνεστε για τα νέα άρθρα