Για το βιβλίο: Γιάννης Κτενάς, Το πρόβλημα της θεμελίωσης των αξιών. Μια κριτική προσέγγιση μέσα από το έργο του Max Weber και του Κορνήλιου Καστοριάδη, εκδ. Πόλις, Αθήνα 2022, 163 σ.
Τχ. 158-159
Αλέξανδρος Παπαδημητρίου
Οι αξίες φαίνεται πως διαπερνούν όλες τις εκφάνσεις της ατομικής και συλλογικής ανθρώπινης δραστηριότητας, από την καθημερινή κοινωνική πρακτική μέχρι την ενασχόληση με την πολιτική, καθώς και όλες τις διαστάσεις της ανθρώπινης ύπαρξης, από τις θρησκευτικές πεποιθήσεις μέχρι τις αισθητικές απολαύσεις. Από τη διαπίστωση αυτή δεν εξαιρείται, βέβαια, ούτε η επιστημονική έρευνα ούτε ο φιλοσοφικός στοχασμός, με αποτέλεσμα κάθε πτυχή του κοινωνικού γίγνεσθαι να είναι –σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό– αξιακά προσδιορισμένη. Η θεμελιώδης αυτή σημασία των αξιών για τη ζωή των ανθρώπων αποτελεί τη βασική αιτία για την αδιάλειπτη σχεδόν θεωρητική διερεύνηση των συναφών ζητημάτων από ποικίλες γνωστικές πειθαρχίες στον χώρο των ανθρωπιστικών σπουδών. Και το σημαντικότερο ενδεχομένως ερώτημα που προέκυψε από τον σχετικό διάλογο συνίσταται στο εάν είναι δυνατό ή όχι να θεμελιωθούν ορθολογικά οι (πολιτικές ιδίως) αξίες, να καταστούν δηλαδή καθολικά έγκυρες, προσφέροντας κατ’ αυτόν τον τρόπο ένα στέρεο πλαίσιο για τον προσανατολισμό του ανθρώπινου πράττειν.
Ο Γιάννης Κτενάς στην πραγματεία του αυτή εξετάζει ενδελεχώς το φιλοσοφικό αυτό πρόβλημα μέσω της ανασυγκρότησης της σχετικής επιχειρηματολογίας του Max Weber και του Κορνήλιου Καστοριάδη. Η πιστή –στο μέτρο του δυνατού φυσικά– παρουσίαση τόσο της τοποθέτησής τους για το ζήτημα των αξιών, όσο και της προσέγγισής τους για την ορθολογικότητα και τις μορφές της, καθιστά το βιβλίο αυτό κατάλληλο και ως εισαγωγή στη σκέψη τους. Πέρα όμως από το να είναι προσιτό, λόγω του εύληπτου τρόπου γραφής του, και για εκείνον τον αναγνώστη που έχει απλώς ένα γενικότερο ενδιαφέρον για την κατανόηση της σύγχρονης, κοινωνικής και πολιτικής πραγματικότητας, είναι χρήσιμο και για τον εξειδικευμένο μελετητή, καθώς περιέχει ερμηνευτικές παρατηρήσεις που εμβαθύνουν σε κρίσιμες πτυχές του έργου του Weber και του Καστοριάδη.
[…]
Ο Αλέξανδρος Παπαδημητρίου είναι υποψήφιος διδάκτωρ φιλοσοφίας του δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.
