ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΜΠΑΚΑΛΑΚΗ
Για το βιβλίο: Dimitra Kofti, Broken glass, broken class. Transformations of work in Bulgaria. Berghahn, Νέα Υόρκη και Οξφόρδη, 2023, 251 σ.
τχ. 164-165
Η μονογραφία εντάσσεται στο ευρύτερο πεδίο της οικονομικής ανθρωπολογίας και ειδικότερα της μελέτης του μετασχηματισμού των εργασιακών σχέσεων στο πλαίσιο του μετασοσιαλισμού. Όπως εξηγεί η Δήμητρα Κόφτη, η στροφή των καπιταλιστικών οικονομιών προς ευέλικτες πρακτικές παραγωγής και διοίκησης περιλάμβανε την απεδαφοποίηση της βιομηχανικής παραγωγής, δηλαδή τη διασπορά της σε μικρότερες μονάδες, οι οποίες συχνά βρίσκονταν σε μακρινούς τόπους με φτηνές πρώτες ύλες και εργασία. Αντίθετα, οι βιομηχανικές μονάδες που εξακολούθησαν να λειτουργούν μετά την πτώση των ευρωπαϊκών σοσιαλιστικών καθεστώτων μετασχηματίστηκαν χωρίς να μετακινηθούν γεωγραφικά, καθώς ενσωματώθηκαν στην καπιταλιστική αγορά, την οποία και ενσωμάτωσαν. Η Κόφτη περιγράφει αυτόν τον επιτόπιο μετασχηματισμό με τον όρο «τοπική αποδιάρθρωση» (local dislocation). Βασικό κίνητρο του εθνογραφικού εγχειρήματος στο οποίο βασίζεται το βιβλίο αποτέλεσε η ιδέα ότι στους χώρους των μονάδων που υπόκεινται σε αυτή τη διαδικασία συνυπάρχουν πρακτικές, σχέσεις και μέσα παραγωγής που παραπέμπουν σε διαφορετικές ιστορικές περιόδους και, στο πλαίσιο του σημερινού απεδαφοποιημένου καπιταλισμού, κατανέμονται σε διαφορετικά σημεία του παγκόσμιου χάρτη. Ως εθνογραφικό τόπο η Κόφτη επέλεξε το Mladost, μια μεγάλη μονάδα παραγωγής γυαλιού στη Σόφια, πόλη που ήδη γνώριζε από προηγούμενη έρευνα εκεί. Η εθνογραφική έρευνα συμμετοχικής παρατήρησης που πραγματοποίησε στο εργοστάσιο συμμετέχοντας η ίδια στη γραμμή παραγωγής του ως ανειδίκευτη εργάτρια για μεγάλα διαστήματα ξεκίνησε το 2007 και διήρκεσε περίπου δυο χρόνια· ωστόσο, η εθνογράφος συνέχισε να επισκέπτεται το εργοστάσιο και την περιοχή κατά τη διάρκεια της επόμενης έρευνάς της σε μια γειτονική πόλη (2013-2015) και μετά τη λήξη της.
[…]
Η Αλεξάνδρα Μπακαλάκη είναι κοινωνική ανθρωπολόγος.
