Γιάννης Κτενάς
τχ. 162-163
Εισαγωγή
Σχολιάζοντας ευσύνοπτα και με μια δόση καλοπροαίρετης ειρωνείας τα ελικοειδή μονοπάτια μέσα από τα οποία η σκέψη των κλασικών καταλήγει να προσλαμβάνεται σε κάθε εποχή, ο David Gellner, καθηγητής κοινωνικής ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, γράφει τα εξής για την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου:
Οι κοινωνιολόγοι στις ΗΠΑ αναζητούσαν έναν εμβληματικό κοινωνικό στοχαστή, μια ιδρυτική μορφή, για να αντιπαρατεθούν στον Marx· προσπαθούσαν επίσης να θεωρητικοποιήσουν το ζήτημα της ανάπτυξης και να εξηγήσουν γιατί κάποιες χώρες αναπτύσσονταν πιο γρήγορα από άλλες. Ήταν αναμφίβολα φυσικό να χρησιμοποιήσουν τον Weber και για τα δύο. Παρότι απλουστευτικό, ήταν ελκυστικό να μπορεί κανείς να καταλογίσει σε έναν μοναδικό παράγοντα ή μια «αιτία» το έλλειμμα ανάπτυξης […].
Τέτοιου είδους συγχύσεις γύρω από τον Weber έχουν ίσως εξαλειφθεί με τον καιρό από τους ακαδημαϊκούς κύκλους στη Δύση, όχι όμως επειδή επιτεύχθηκε μια καθολική κατανόηση [των σχετικών ζητημάτων]. Πολύ περισσότερο αυτό έχει να κάνει με το ότι οι μελετητές του Weber, που αντιλαμβάνονται σήμερα με πολύ πιο εκλεπτυσμένο τρόπο το αντικείμενό τους, κατοικοεδρεύουν σε μια εξειδικευμένη υποπειθαρχία. Και οι μεγάλες θεματικές με τις οποίες καταπιάστηκε ο Weber έχουν ταυτιστεί με άλλους στοχαστές –τον Giddens, τον Foucault, τον Bourdieu κ.ά.–, η επιρροή των οποίων σημαίνει ότι οι περισσότεροι ενεργοί κοινωνιολόγοι και ανθρωπολόγοι δεν πηγαίνουν πέρα από τη σύντομη γνωριμία τους με τους κλασικούς στη διάρκεια των προπτυχιακών σπουδών.
Εκτός από το να εντοπίζει ένα πρόβλημα στη σημερινή μας κατάσταση και τη συχνά διαμεσολαβημένη σχέση μας με τους θεμελιωτές της κοινωνικής θεωρίας, το συγκεκριμένο απόσπασμα στρέφει επίσης την προσοχή μας στους πάντοτε ιδιαίτερους, ιστορικά προσδιορισμένους τρόπους με τους οποίους οι διανοητικοί κύκλοι μιας χώρας υποδέχονται –ή δεν υποδέχονται– έναν συγγραφέα.
[…]
Ο Γιάννης Κτενάς είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του ΕΚΠΑ.
