Γιάννης Κιουρτσάκης
τχ. 140-141
Τα δύο τελευταία χρόνια της Απριλιανής δικτατορίας είχα γίνει τακτικός θαμώνας της Εταιρείας Σπουδών Νεοελληνικού Πολιτισμού και Γενικής Παιδείας, που μόλις είχε ιδρύσει τότε η Σχολή Μωραΐτη. Έπεφτα ουρανοκατέβατος από το Παρίσι, όπου είχα κάνει όλες τις πανεπιστημιακές σπουδές μου· ασφυκτιούσα στην Αθήνα της εποχής· και λαχταρούσα να μυηθώ στα μυστήρια του νέου Ελληνισμού, που τόσο με βασάνιζαν. Βρήκα στην Εταιρεία ένα καινούργιο Πανεπιστήμιο, πολύτιμο και για όλα όσα μου έμαθε και για την ποιότητα των δασκάλων του. Δεν γνώριζα τότε κανέναν και κανένας δεν με γνώριζε. Πολύ αργότερα, ο αξέχαστος Βασίλης Κρεμμυδάς μού εξομολογήθηκε ότι κάποιοι στην αίθουσα αναρωτιόνταν μήπως ήμουν χαφιές, έτσι που μ’ έβλεπαν σε μια γωνιά να κρατάω σημειώσεις. Τόση ήταν τότε η καχυποψία και η μοναξιά μας.
Στη Μεταπολίτευση, συναντούσα όλο και πιο συχνά, στο νεοβυζαντινό σπίτι της οδού Σίνα, όπου στεγαζόταν η Εταιρεία, έναν μειλίχιο, ευγενικό κύριο που μας υποδεχόταν στο κεφαλόσκαλο του δεύτερου ορόφου (θυμάμαι πάντα το τρίξιμο της ξύλινης σκάλας, που ήταν ο φόβος και ο τρόμος των αργοπορημένων). Διαπίστωσα πως είχε γίνει η ψυχή της Εταιρείας: ακάματος οργανωτής των εκθέσεων, των ομιλιών, των σεμιναρίων και έξοχος συντονιστής των συζητήσεων – ευθύβολος, ακριβής, με σύντομες αλλά καίριες και σπινθηροβόλες παρεμβάσεις που κέντριζαν το ακροατήριο. Πάντα, ωστόσο, λιγομίλητος και συγκρατημένος – σπάνια είδα άνθρωπο να αποφεύγει τόσο την προσωπική του προβολή.
Ένα βράδυ άκουσα το όνομά του: Κωστής Σκαλιόρας. Τα έχασα: μα αυτόν τον άνθρωπο τον γνώριζα! Ήταν ο αρχισυντάκτης του περίφημου περιοδικού Εποχές, που διάβαζα τακτικά έως το πραξικόπημα του ’67! Αυτός που έγραφε τόσο διεισδυτικές κριτικές θεάτρου και κινηματογράφου στο Βήμα! Αυτός που μου χάριζε μίαν ανάσα ζωής, μέσα στη θανατερή ατμόσφαιρα της χούντας, με τις θαυμάσιες επιφυλλίδες του στην ίδια εφημερίδα!
Συνδεθήκαμε, στην αρχή δειλά –μοιραζόμασταν μιαν έμφυτη συστολή–, λίγο λίγο όλο και πιο φιλικά. Στο μεταξύ, είχα δημοσιεύσει τα πρώτα μου βιβλία· και από τότε με παρότρυνε να μιλήσω στην Εταιρεία, προσπαθώντας επίμονα –μα πόσο τρυφερά– να υπερνικήσει τους δισταγμούς μου· τόσο τρυφερά ώστε με κατάφερε, ενώ εγώ δεν τον κατάφερα ποτέ. Η μετριοφροσύνη του δεν του επέτρεψε να αναλάβει, όπως οι περισσότεροι φίλοι μας στην Εταιρεία, τον ρόλο του ομιλητή, αυτός που είχε τόσα να μας μάθει.
[…]
Ο Γιάννης Κιουρτσάκης είναι συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του: Ο Παπαδιαμάντης, η Ελλάδα και ο κόσμος μας – Διάλογος φιλίας με τον Λάκη Προγκίδη, Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2018.
