Μαργαρίτα Μπονάτσου
τχ. 134-135
Το Νυχτολόγιο, 1978-1984 του Γιαν Φαμπρ είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και απαιτητικές δουλειές που έχω κάνει. Ξεκίνησα τη μετάφραση, όταν ο συγγραφέας της είχε γίνει πρόσωπο της καθημερινότητάς μας, τέλη Μαρτίου με αρχές Απριλίου 2016. Δεν θέλω να ξύσω πληγές, νομίζω όμως ότι την περίοδο εκείνη ο Ξένιος Ζευς απουσίαζε από τη χώρα.
Να σας δώσω αρχικά μερικές βασικές πληροφορίες: το Νυχτολόγιο, 1978-1984 είναι το πρώτο από μια σειρά ημερολογίων που φθάνουν μέχρι το 2005. Ο συγγραφέας τους επωφελείται από τις ώρες της αϋπνίας, που συνήθως ακολουθούσαν φρενήρεις ημέρες, από τις ώρες της νύχτας δηλαδή –εξού και Νυχτολόγιο– για να βάλει τις σκέψεις του στο χαρτί. Καταγράφει:
«Παρίσι, 2 Νοεμβρίου 1983
Πρέπει να γράφω στο νυχτερινό μου ημερολόγιο!
Έτσι κρυώνει το κρανίο μου και μπαίνει το μυαλό μου στη θέση του.
Εδώ μπορώ να γράψω τις σκέψεις που δεν θα τολμούσα να πω δυνατά».
Όταν το άρχισε (η πρώτη εγγραφή είναι στις 13 Φεβρουαρίου 1978), ο Φαμπρ ήταν μόλις 19 χρόνων! Έτσι, το βιβλίο μάς δίνει την ευκαιρία να παρακολουθήσουμε τα πρώτα βήματα ενός καθαρόαιμου, ιδιοσυγκρασιακού, εκκεντρικού, δαιμονιακού, μοναδικού παν-καλλιτέχνη, που δεν νομίζω ότι μπορεί να κατηγοριοποιηθεί. Με τα κείμενα αυτά συνοδεύει τις –ήδη από τότε– πολλαπλές καλλιτεχνικές του δραστηριότητες.
Η γραφή του είναι λιτή, ωμή, πυκνή, κοφτή, σχεδόν ρυθμική και οι εγγραφές σύντομες, συχνά μία μόνο πρόταση. Σίγουρα είναι ένα βιβλίο για μυημένους, γιατί, αν και τόσο νέος, ο συγγραφέας ήταν βαθύς γνώστης της ιστορίας της τέχνης και οξυδερκής σχολιαστής τάσεων και έργων, θεατρικών και εικαστικών. Το Νυχτολόγιο είναι πολύτιμο ως καταγραφή τόσο της προσωπικής πορείας και εξέλιξης του Φαμπρ, όσο και της κατάστασης της τέχνης στα τέλη της δεκαετίας του ’70-αρχές της δεκαετίας του ’80, στο Βέλγιο και στην Ευρώπη, αλλά κυρίως στην Αμερική. Ο Φαμπρ εικονογραφεί πολύ ζωντανά την καλλιτεχνική σκηνή της εποχής, μεταξύ άλλων, μέσα από καμέο εμφανίσεις του Γιόζεφ Μπόις, του Άντυ Γουόρχολ, της Μαρίνα Αμπράμοβιτς, του Μισέλ Κάρντενα, του Ντέιβιντ Μπόουι, της Λόρι Άντερσον και άλλων, εικαστικών, ανθρώπων του θεάτρου, μουσικών, performance artists. Δεν θα επικεντρωθώ, όμως, σε αυτή την πτυχή, άλλοι είναι αρμοδιότεροι εμού.
[…]
Η Μαργαρίτα Μπονάτσου είναι μεταφράστρια.
