Γιάνης Γιανουλόπουλος
τχ. 137
Οι συνεχείς, αποτροπαϊκού χαρακτήρος, καταγγελίες μιας επερχόμενης στρατιωτικής δικτατορίας, φαίνεται ότι, τελικώς, το μόνο αποτέλεσμα που είχαν ήταν να λειτουργήσουν καθησυχαστικά για τα θύματά της και, με την έννοια αυτή, μάλλον διευκόλυναν τον συγκεκριμένο αιφνιδιασμό της 21ης Απριλίου 1967. Αιφνιδιασμό που πραγματοποίησε η λεγόμενη «μικρή χούντα» των συνταγματαρχών, δηλαδή ο εκτελεστικός βραχίονας του ενιαίου αρχικώς –ως προς τον βασικό στόχο του– πολιτικο-στρατιωτικού μετώπου της «εκτροπής». Ο κοινός αυτός στόχος δεν ήταν άλλος από την διά παντός τρόπου ματαίωση της ανόδου στην εξουσία, μέσω των εκλογών της 28ης Μαΐου, των δυνάμεων εκείνων που μπορεί μεν να μην απειλούσαν «το κοινωνικόν καθεστώς» ή να προετοίμαζαν την «αλλαγή στρατοπέδου» στον διπολικό, τότε, κόσμο του Ψυχρού Πολέμου (με αυτούς τους ισχυρισμούς θα πρέπει να γελούσαν και οι ίδιοι οι αρχιπραξικοπηματίες, πλην, ίσως, του ηλιθίου της τριανδρίας), αλλά σίγουρα απειλούσαν τις βαθύτατα αντιδημοκρατικές δομές και τις καθιερωμένες ως αυτονόητες περίπου πρακτικές του μετεμφυλιακού αστυνομοκρατούμενου ελληνικού κράτους.
Δεν ήταν μόνο οι καμπάνες των εκκλησιών που δεν χτύπησαν μόλις εμφανίστηκαν τα τανκς τις πρώτες ώρες της 21ης Απριλίου για να συγκεντρωθεί ο κόσμος στις συνοικίες της Αθήνας και να κατέβει στο κέντρο να τα σταματήσει, κατά το «έτοιμο» σχέδιο που υποτίθεται ότι υπήρχε. Όπως αποδείχτηκε, η αριστερά, πεπεισμένη ότι τελικά «δεν θα τολμήσουν στρατιωτικό πραξικόπημα», δεν είχε φροντίσει για άλλα πράγματα, στοιχειώδη και πολύ πιο εύκολα. Όπως, παραδείγματος χάριν, το ποιος (με ποιον αναπληρωτή) σε ποια περιοχή ειδοποιεί ποιους και κάθε ένας από αυτούς ποιον άλλον – οι περισσότερες συλλήψεις έγιναν μετά τις 5 το πρωί–, ούτως ώστε να είχε τουλάχιστον αποφευχθεί η εξουδετέρωση του μεγαλύτερου μέρους της ηγεσίας της και των βασικών της στελεχών που κοιμόνταν αμέριμνοι στα σπίτια τους. Για να μη μιλήσουμε για ήδη νοικιασμένα σπίτια/γιάφκες με στοιχειώδεις υποδομές που θα επέτρεπαν την ανάπτυξη δράσεων σε συνθήκες παρανομίας. Λίγο αργότερα, όσοι απέφυγαν τη σύλληψη, στρατεύτηκαν βέβαια, και αγωνίστηκαν με αυταπάρνηση στις γραμμές της αντίστασης, αλλά το αρχικό «μούδιασμα» του κόσμου της αριστεράς –και όχι μόνο–, που προκάλεσε η έλλειψη κάθε προετοιμασίας για την αντιμετώπιση του πραξικοπήματος, δεν μπορούσε να είναι, και δεν ήταν, χωρίς συνέπειες.
[…]
Ο Γιάνης Γιανουλόπουλος είναι ιστορικός, ομότιμος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.
