Για το βιβλίο: Δημήτρης Παπανικολάου, Κάτι τρέχει με την οικογένεια: Έθνος, πόθος και συγγένεια την εποχή της κρίσης, εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2018, 448 σ.
Αθηνά Αθανασίου
τχ. 145-146
Αντιπροτείνοντας μια εναλλακτική γενεαλογία για την κουήρ (queer) λογοτεχνία, ο Δημήτρης Παπανικολάου θέτει το ερώτημα: Είναι δυνατό οι νέες μορφές συγγένειας να διανοίξουν έναν επιστημολογικό ορίζοντα διερώτησης και αναζήτησης του πολιτικού; Προκειμένου όχι να δώσει απαντήσεις αλλά να κινητοποιήσει το ερώτημα, ο συγγραφέας διαβάζει πολιτισμικά κείμενα αλλάζοντας τις συντεταγμένες της ανάγνωσης και δίνοντας ώθηση για μια ιστορία του παρόντος ως ομοκειμενικό, κουήρ εγχείρημα. Μέσα από μια ποιητική και πολιτική αναταραχή του αρχείου, επεξεργάζεται την τεταμένη και αστάθμητη σχέση κρίσης – κριτικής στο πλαίσιο της σύγχρονης εκτεταμένης και εντατικοποιημένης βιοπολιτικής.
Σε αυτή την ενσώματη αρχειακή αναδίφηση αποκτά νόημα και η αφήγηση για το περιβόητο «δίχτυ» της συγγένειας στο οποίο δήθεν «επιστρέφουν» οι Νεοέλληνες προκειμένου να αντεπεξέλθουν στις οικονομικές αντιξοότητες. Ως οριακός τόπος, το «δίχτυ» υποδηλώνει παραδειγματικά τη διαλεκτική συνθήκη της βιοπολιτικής στον αυταρχικό ρεαλισμό της «κατάστασης εξαίρεσης»: μια διαλεκτική ανάμεσα σε ασφάλεια και εγκλωβισμό, ανάμεσα στην αμφισβήτηση της οικογενειακής εστίας αλλά και την ανακτημένη επιθυμία για οικογενειακότητα, ανάμεσα, τελικά, στο αντικείμενο της κριτικής και το αντικείμενο του πόθου. Η νεοφιλελεύθερη, νεοσυντηρητική, νεοεθνικιστική οικονομία επιτελείται ως νόμος, νομή και αναδιανομή του (έμφυλα και ταξικά ιεραρχημένου) οίκου με όρους εθνικής και οικογενειακής οικειότητας. Ας μην ξεχνάμε την περιβόητη διακήρυξη της Μάργκαρετ Θάτσερ ότι «δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα και οικογένειες».
Το εξώφυλλο του βιβλίου, με το έργο του Γιώργου Γούση, προδιαθέτει στην «οικογένεια-βραχυκύκλωμα» και στην «οικογένεια-κορνίζα» που ο Δημήτρης Παπανικολάου κινητοποιεί ως τροπικότητες της οικογραφίας του: ο έμφυλα, εθνικά και ταξικά προσανατολισμένος «κοινός τόπος» της οικογενειακής θαλπωρής, το μνημειώδες σαλόνι, και το πανοπτικό πορτρέτο στο οπισθόφυλλο, απαραίτητο πειθαρχικό σύνεργο του οικογενειακού αρχείου – ή του αρχείου που είναι η οικογένεια.
[…]
Η Αθηνά Αθανασίου είναι καθηγήτρια Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.
