Η διαλεκτική της εμμένειας

Γιώργος Φαράκλας
τχ. 121, σ. 116-119

Τὸ βιβλίο τοῦ Ἀριστείδη Μπαλτᾶ Καθαρίζοντας πατάτες ἢ γυαλίζοντας φακούς συγκρίνει τὸν Σπινόζα καὶ τὸν πρώιμο Βίττγκενστάιν. Οἱ ὁμοιότητές τους, παρὰ τὴν διαφορὰ ἱστορικῶν πλαισίων, μποροῦν νὰ δείξουν πῶς συγκροτεῖται μιὰ φιλοσοφία τῆς ἐμμένειας, ποὺ δὲν παραιτεῖται τῆς ἀναζήτησης τῆς ἀλήθειας καταλήγοντας στὸν σχετικισμό, ἀλλὰ δὲν δέχεται μία ὑπερβατικὴ θέση ἀπ᾽ ὅπου ἡ ἀλήθεια θὰ ἦταν ὁρατὴ δίχως ἀμφισημίες. Τὸ ἐγχείρημα μελετᾶ φιλοσοφίες, εἶναι μεταφιλοσοφικό, ἀλλὰ μὲ στόχο φιλοσοφικό: Παίρνει στὰ σοβαρὰ τὴν ἀξίωσή τους νὰ εἶναι ἀληθεῖς.

Ὁ Μπαλτᾶς θέλει μιὰ φιλοσοφία τῆς ἐμμένειας, ἐπειδὴ ἡ νεώτερη ἐπιστήμη μετὰ τὸν ις΄ αἰώνα ἀπορρίπτει ἐξηγήσεις ποὺ χρησιμοποιοῦν μιὰν ὑπερκόσμια ἀρχή. Δὲν ἐπιλέγει ὅμως μία ἀπὸ τὶς φιλοσοφίες τῆς ἐμμένειας, ἐντοπίζει κοινὰ ἐπιχειρήματα σὲ δύο ποὺ ἔχουν προνομιακὴ σχέση μὲ τὸν ἐπιστημονικὸ λόγο τῆς ἐποχῆς τους, γιατὶ ἀναζητεῖ μιὰ φιλοσοφία συμβατὴ μὲ ὅλο τὸ ἐπιστημονικὸ ἐγχείρημα, ὅπου ἐντάσσει καὶ τὴν ἐπιστήμη τῆς ἱστορίας καὶ τοῦ ψυχισμοῦ, τὸν Μὰρξ καὶ τὸν Φρόυντ. Αὐτὴ ἡ διεύρυνση συμβαδίζει μὲ τὸ ἐνδιαφέρον του γιὰ τὴν ἱστορικὴ ἀλλαγὴ πλαισίων, ποὺ ὑπερβαίνει τὶς δύο φιλοσοφίες ποὺ μελετᾶ.

Ο Γιώργος Φαράκλας διδάσκει πολιτική φιλοσοφία στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου.

Tags  

ΕΙΔΟΠΟΙΗΣΕΙΣ

Εισάγετε το email σας για να ενημερώνεστε για τα νέα άρθρα