Κατερίνα Λαμπρινού
Τχ. 153-154
Ένα κεντρικό ερώτημα που καθοδηγεί τις μελέτες των αυταρχικών καθεστώτων είναι πώς οι δικτάτορες διατηρούν την εξουσία. Αν και οι σχετικές έρευνες συχνά επικεντρώνονται στους μηχανισμούς καταστολής και προπαγάνδας, ωστόσο η άποψη ότι όσο περισσότερη καταστολή χρησιμοποιεί μια δικτατορία, τόσο χάνει τον έλεγχο και την αποδοχή των πολιτών (Wintrobe, 1998) κερδίζει βιβλιογραφικά έδαφος. H παρατήρηση του Linz (2000), ότι τα αυταρχικά καθεστώτα, κατά κανόνα, δεν διαθέτουν μια συμπαγή ιδεολογία που να προωθεί την ταύτιση των πολιτών με το καθεστώς ή να τους κινητοποιεί υπέρ του ενισχύει τα ερωτήματα αναφορικά με τη νομιμοποιητική τους βάση.
Η Δικτατορία των Συνταγματαρχών επέδειξε αξιοσημείωτη σταθερότητα για μία επταετία. Ωστόσο, η καθαυτή διατήρησή της στην εξουσία δεν έχει εκτενώς απασχολήσει τη σχετική βιβλιογραφία. Φυσικά, το εάν και σε τι βαθμό έτυχε κάποιας κοινωνικής αποδοχής είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξακριβωθεί ερευνητικά. Επιτυγχάνει, πάντως, μια όχι αμελητέα ευστάθεια και δεν ανατρέπεται, αλλά καταρρέει εσωτερικά. Είναι θεμιτό, κατά συνέπεια, να τεθεί το ερώτημα: με ποιον τρόπο διασφάλισε αυτήν τη διάρκειά της; Η σταθερότητα αυτή δεν μπορεί να αποδοθεί αποκλειστικά στην πολιτική καταστολής, ενώ, παρότι ο αντικομμουνισμός λειτούργησε σε μεγάλο βαθμό ως νομιμοποιητική βάση, είναι σαφές ότι το καθεστώς δεν κατάφερε να δημιουργήσει μια ιδεολογία, πόσω μάλλον πολιτικούς οργανισμούς, θεσμούς ή ελίτ που θα εξέφραζαν ένα συνεκτικό ιδεολογικό υποστηρικτικό σύστημα (Παπαδημητρίου, 2010).
Η οικονομική αποδοτικότητα των αυταρχικών καθεστώτων των δεκαετιών του ’60 και του ’70 ως μέσο «εξαγοράς» της παθητικότητας των πολιτών έχει θεωρηθεί βασική νομιμοποιητική τους παράμετρος (Dukalskis & Gerschewski, 2017). Η παραδοχή αυτή γίνεται και για την ελληνική περίπτωση, καθώς η Χούντα επιτυγχάνει υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Από την πλευρά τους άλλωστε, οι μελέτες της οικονομικής ιστορίας διαβάζουν ως ενιαία την περίοδο από την υποτίμηση της δραχμής το 1953 έως τη Μεταπολίτευση (Καζάκος, 2001· Ιορδάνογλου, 2004· Ιορδάνογλου, 2020), εντάσσοντας τη Δικτατορία σε ένα αναπτυξιακό συνεχές με κοινά χαρακτηριστικά. Αρκεί όμως η διάσταση της οικονομικής ευημερίας, σε συνδυασμό με τη γενικευμένη καταστολή, προκειμένου να ερμηνευθεί η καθεστωτική αντοχή και παραμονή στην εξουσία;
[…]
Η Κατερίνα Λαμπρινού είναι διδάκτορας του Τμήματος Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Εκπονεί μεταδιδακτορική έρευνα ως υπότροφος του ΙΚΥ στο ίδιο τμήμα, με θέμα «Δημόσιες Πολιτικές της Χούντας. Η μελέτη του καθεστώτος μέσα από τη νομοθετική παραγωγή της επταετίας».
